BIJEN –KALENDER

samengesteld door de heer J.Koopman,Westeinde 13 te Hijken.

–.–

Januari: Volkomen rust in en om de bijenstal.De vliegopeningen zijn
reeds verkleind omstreeks half oktober, afhankelijk van het weer, tegen
het binnendringen van muizen. Er vooral voor zorgen dat deze openingen open
blijven.Losse sneeuw is niet erg,maar bij afzetting door ijzel
maakt men de openingen los,door er een beetje Jozo zout op te strooien
Laat men de ielgaten dicht zitten,dan bestaat de mogelijkheid dat de
bijen stikken wegens gebrek aan zuurstof. Mochten er zonnige dagen ko­
men en de temperatuur loopt op,vooral in en bij de kasten door de zon en
er ligt nog sneeuw,dan de omgeving voor de stal sneeuwvrij maken of af­
dekken met een kleed of stro,anders verkleumen de uitvliegers in de kou-
de sneeuw. Voorts is dit de tijd voor reparatie,raampjes maken enz.
Denk er evenwel om,er zijn niet veel bijen om deze tijd van het jaar
en op elke bij moet men nu zuinig zijn.
Februari: In februari kunnen soms mooie dagen komen,waarbij de tempe­
ratuur overdag oploopt tot zo'n graden,waarbij dus de zogenaamde
reinigingsvluchten tot de mogelijkheid behoren.
Indien men het niet vertrouwt kan zo nodig een vluchtige inspectie plaats-
vinden naar de voedselvoorraad.Zonodig kan men borstplaat onder het kle
eje leggen(8 delen suiker en 1 deel water.Alles evenwel zoveel mogelijk
zitten laten,want warmte in deze maand is van buitengewoon belang.
Alles weer goed toedekken en voorzien van een extra kleedje of iets der­
gelijks,warmte en nog eens warmte is nu een absolute vereiste. De tros
wordt kleiner omdat de oudere exemplaren sterven, daarentegen begint
het broednest zich allengs meer en meer uit te breiden. De koningin be­
gint meestal in deze maand met eieren leggen.
Maart: In deze maand begint het bijenleven zich eerst goed te ontwikke­
len en bij een goed voorjaar wordt het broednest spoedig danig uitge­
breid. Een invallende periode van ongunstig weer maakt het gewenst om
enkele keren b.v. 3 x per week ½ lt suikerwater te geven(2 delen wa-
ter en 1 deel suiker). In de wintermaanden gebruikt een volk ongeveer
1¼ kg gemiddeld per maand dus over de maanden nov.dec.Jan en febr.
Gedurende de maanden maart en april evenveel dus zo’n 5 á 6 kg,waarbij
dan gerekend moet worden dat de bijen dan soms ook nog halen van de
wilgen,bessen en crocussen. Vooral ook stuifmeel is van belang.
Zwakke of moerloze volken kan men bij andere volken op doen of met
elkaar verenigen,dit wordt toch niets aangezien men in mei de volken
op de grootste sterkte moet zien te krijgen en daar de ontwikkeling
van de bij tot haalbij 6 weken duurt is het klaar dat de maand maart
de koningin op volle capaciteit gebracht moet worden.
April:in April kan de ontwikkeling goed zijn,dank zij de bloei van de
bessen,frambozen,paardebloemen enzovoort en indien het weer meewerkt
Heeft een volk 6 à 7 broedramen met broed,dan kan men een broedkamer
met uitgebouwde ramen daaronder plaatsen,deze ramen kunnen dan ook
nog worden belegd. Is het een sterk volk dan kan men eind april aan de
buitenkant een kunstraat hangen. Elk jaar moet men eigenlijk 2 à 3
oude raten vervangen.Nimmer evenwel kunstraat in het broednest hangen.
Mei: Nu nadert het hoogtij van het bijenleven. Tengevolge van de bloei van de
talrijke bloemen en heesters kan een volk nu spoedig op
zwermhoogte komen. Ongeveer tussen 20 en 25 mei nemen we de oude moer
(koningin)uit het volk. Soms gebeurt dit nog enkele dagen vroeger,het
weer moet er naar zijn.We nemen het raam waarop de koningin zit en
plaatsen dit in een 6 raams kastje met nog 3 à 4 ramen bijen uit dit
volk en stoten deze laatste af bij de oude koningin. De vliegbijen
gaan nu terug naar de oude kast maar de jonge bijen (bleek van kleur)
blijven bij en verzorgen de oude koningin. We geven nog wat suiker wa-
ter van tijd tot tijd zodat het volkje zich kan redden. De bedoeling
is dat de oude moer doorgaat met leggen. De jonge bijen worden metter­
tijd haalbij en zijn er een behoorlijk aantal,dan plaatsen we het
kastje aan de andere kant van de stal,de haalbijen vliegen nu op bij
de kast die er het dichtst bij stond,men kan dit zelf regelen.
Wil men geen 6 r. kastje dan de oude moer doodmaken. Het omzetten van
het 6 r.kastje met oude moer kan men na verloop van tijd herhalen.
Het is evenwel een mooie manier om het volk van een kast zodanig ermee
te versterken dat men honing kan verwachten tijdens de klaverdracht,
immers begint de witte klaver ongeveer half juni te bloeien. Nadat men
evenwel de oude koningin of moer heeft verwijderd begint
het volk,waaruit de moer is genomen redcellen aan te zetten wijl
het zich zonder moer weet. In de plaats dat deze larven nu
gewone bijen worden krijgen ze zoveel speciaal voedsel toege-
diend dat het koninginnen worden. Na het afnemen van de oude
moer duurt het ongeveer 13 dagen voor de jonge moeren roepen.
De nog aanwezige moerdoppen worden op de 13e dag of op de
morgen van de 11e na het afnemen van de oude moer alle wegge­
sneden,de uitgekomen jonge moeren laten we alle lopen,er blijft
slechts 1 over. Zodra het oude broed van de oude koningin geheel
is uitgelopen gaat de nieuwe jonge moer na ongeveer 8 à 10 da-
gen aan de leg. Men controleert dan of er eitjes aanwezig zijn.
Zo dit het geval is,is alles naar wens. De eitjes moeten evenwel
goed aaneengesloten in de raten liggen en liefst geen 2 of 3
bij elkaar in.Zijn er bij herhaalde controle nog geen eitjes,
dan kan men uit een ander volk, zo dit aanwezig is een raam met
eitjes halen, ook uit het hiervoor bedoelde 6 r.kastje,en dit
in de bewuste kast hangen.Bij moerloosheid wordt dan direct be-
gonnen met moerdoppen aan te zetten. Ook kan men de oude moer
met het volkje uit het 6 r.kastje weer in de oorspronkelijke kast
terugstorten,maar oude moeren hebben altijd door zwermnei-
gingen. Men raakt echter danig achterop in een dergelijke situ-
atie en het is zeer de vraag of men het volk tijdig op sterkte
zal krijgen, de ontwikkeling van een werkbij duurt n.l.21 dagen
en van een koningin of moer 16 dagen. Is men achter de meet en
komt er een zwerm onverwachts,dan de oude moer doden en het
volk terugstorten op de kast. Daarna 's avonds luisteren of de
jonge moer roept en in dat geval verdere doppen verwijderen.
Zwermt ook deze dan terugstorten na eerst alles moerdoppenvrij
gemaakt te hebben. Voor redcellen gebruiken de bijen eitjes of
nog liever larfjes niet ouder dan 2 dagen.De eitoestand duurt
3 dagen. De 1e dag staat het eitje rechtop,de 2e dag schuin en
de 3e dag ligt het. De aanwezigheid van staande eitjes is dus
een bewijs dat de koningin nog aanwezig is(pas gelegde eitjes)
Teneinde het zwermen zoveel mogelijk tegen te gaan geven we
werk. Ook plaatst men wel eens een rooster voor de vliegope-
ning doch gewenst is dit niet,de bijen kunnen er wel door en
de zwermlustige moer wordt wel op opgevangen,maar hangt men de
rooster te vroeg dan hebben de bijen er veel hinder van.
Juni:We gaan nog door met de controle of de jonge moer goed
aan de leg is. De reservevolkjes moeten steeds gevoerd worden
vooral als we ze de vliegbijen afhalen. Half juni begint de
witte klaver en dit is voor ons in Drenthe de voornaamste zo­
merhoningbron. Wel bloeit er voordien veel maar dikwijls is
het weer guur en kunnen de volken weinig halen. We moeten er
vooral aan denken op sterke volken vroegtijdig de honingkamers
te plaatsen.
Juli:de 1e twee weken van juli kunnen nog goed zijn,doch dan
is de klaverdracht afgelopen.De 2e helft van deze maand wordt
de honing geoogst. Niet alles afnemen,vooral niet waar nog
broed in zit. Haalt men alles af,dan moet er gevoerd worden.
Ook goed om de reservevolkjes denken. Desgewenst kan men daar
broed afnemen en er andere volken mee versterken. Alles moet
nu weer klaargestoomd worden voor de heidedracht welke om­
streeks valt tussen 5 augustus en 15 september. Er weer om
denken op sterke volken vroegtijdig de honingkamers te
plaatsen. We kunnen nu ook nog kunstraat geven om mooie ra­
men te krijgen. Af ten toe controleren en het volk goed aan
het werk houden om het zwermen tegen te gaan.
Augustus:Indien dit nog niet is gebeurt dan begin deze maand
honingkamers plaatsen.Goed aan het werk houden,want volken
die nu zwermen zijn voor de heideoogst verloren. Wil men per-
sé heidehoning dan verkleinblokken gebruiken,ervaren iemkers
zullen U hiermede wel helpen.Door het grote verlies aan bijen
op de heide spinnen enz.gaande volken in deze maand hard ach­
teruit wat het aantal betreft. Ook eind deze maand heeft de
darreslacht plaats,deze zijn er alleen voor de bevruchting van
de koningin,komen dus meestal alleen van mei tot eind augustus
in een volk voor. Treft men dus eind augustus of begin septem-
ber nog darren broed aan dan deugt de zaak niet en is de
kans groot dat het volk moerloos is. Een andere koningin geven
is nu de enige oplossing. Voor het kweken van een jonge moer
is de tijd te kort. De heide –honing oogst men begin septem-
ber, men haalt deze er zoveel mogelijk uit omdat heidehoning niet
zo’n best voedsel is voor de winterperiode, veel te veel restanten.
Beter is suiker te voeren 2 suiker 1 water.
De bijen behoeven den niet zoveel op te hopen in de endeldarm
Een en ander is nog niet zo erg,wanneer er enkele dagen tussen-
door komen gedurende de wintermaanden,dat de bijen uit kunnen
vliegen. Vaak is dit evenwel niet het geval net dien gevolge
dat de bijen de uitwerpselen kwijt moeten tijdens een lange
winterperiode en de hele kast gaan besmeuren.
Men moet er goed om denken dat men de doppen en het eventueel
aanwezige broed goed uitsnijdt vóór men tot persen overgaat.
Het voeren,na de oogst is een belangrijk punt. Men moet per
volk ongeveer rekenen op ruim 10 kg suiker, terwijl het voeren
afgelopen moet zijn en door de bijen opgeborgen voor 10 oktober
Men waakt de suikerstroop als volgt: een hoeveelheid suiker ne­
men en daarop precies evenveel water,verhouding dus 1 – 1,het
water moet kokend zijn,steeds maar roeren tot het mooi stroperig
gaat worden. Wil men direct daarvan voeren dan is het geen be­
zwaar de suikerstroop warm toe te dienen,voert men later dan
blijft er altijd suiker op de boden van emmer of blik achter.
Hierop kan weer nieuwe suiker worden gedeponeerd en dan weer
heet water en weer roeren. Het beste is zulke grote voerbakken
te hebben dat het voeren in 1 of 2 x is afgelopen.
Eind deze maand of boszin volgende,afhankelijk van het weer
de vlieggaten verkleinen,hetzij door een reep zink,hetzij door
een stuk rooster voor het binnendringen van muizen.
October: Het voeren is nu afgelopen,men controleert nog even of
alles goed is opgenomen,haalt de voerbakken weg en dekt de kasten
goed af met een kleedje. Voor het bepalen van de hoeveelheid
te voeren suiker is het het gemakkelijkst dat men de voerbakken
leeg weegt en daarna gevuld met water,het verschil in gewicht
is nu de hoeveelheid die men in 1 x aan een volk geeft.
Verder heeft een nu volop de tijd voor herstelwerkzaamheden
raampjes raken enzovoort. De raampjes met kunstraat kan men
klaarmaken voor het volgend seizoen en deze het gemakkelijkst
opbergen in een langwerpige bak,waarop de raampjes kunnen
hangen,opgesloten onder plastic. De vorm kan men van licht
hout maken,een en ander als onder afgebeeld.het is de beste
bewaarplaats.
November:rust rondom de bijenstal en zo men dit niet heeft
een goed bijenboek aanschaffen en lezen,wat men niet begrijpt
vragen aan het bestuur of een andere bijker. Verder diverse
werkzaamheden als voormeld.
December:Bij ijsregen van lange duur,wanneer de vliegopenin-
gen en de kasten een groot ijsblok zijn geworden na een paar
dagen,als in Januari vermeld,wat Jozo zout strooien op de ijs-
of sneeuwmassa voor de opening. Reeds de andere morgen is de
zeer harde korst van ijs sneeuw dan verdwenen en kan
verse lucht naar binnen. Tot slot een goed raad:weet U iets
niet,heeft U moeilijkheden,ga naar het bestuur of een ervaren
iemker,men zal U zeker graag willen bijstaan en helpen.
Ga zelf nooit aan het experimenteren als U het niet weet
want dat loopt uit op een fiasco. Al doende leert men dit
geldt ook voor de beginnende bijker.Vooral een waarnemings-
kast is uitermate nuttig,b.v. om de kunst te leren,de moer
te vinden enz.,Doch lees boeken,praktijk en theorie moeten
samengaan,het een gaat zonder het ander niet zeker niet als
men het bijenleven niet door en door kent. Dit beknopt ver-
slag is lang niet volledig, doch voor de beginneling bedoeld.
Veel succes en animeer anderen voor dit mooie werk en maakt
hen tot lid van onze afdeling.